Hakaret Suçu, Şartları ve Yargıtay Kararları (TCK m.125)

Hakaret suçu; bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek suretiyle işlenen, Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesinde düzenlenen, şerefe karşı işlenen suçlar kapsamındaki bir fiildir.

1. Hukuki Dayanak ve Tanım

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca hakaret suçu iki farklı seçimlik hareketle işlenebilmektedir:

1. Somut Bir Fiil veya Olgu İsnadı: Mağdura belirli bir eylemin (Örn: “Hırsız”, “Rüşvetçi”) yakıştırılması.
2. Sövme: Genel ve soyut nitelikteki sözlerle (Örn: “Şerefsiz”, “Haysiyetsiz”) kişinin değersizleştirilmesi.

Suçun mağduru ancak gerçek kişiler olabilir; tüzel kişiler (şirket, dernek, vakıf) aleyhine hakaret suçu işlenemeyeceği Yargıtay uygulamalarında kabul edilmektedir (Yargıtay 18. CD, 2017/1193 K.).

2. Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar ve Yanılgılar

Hukuk uygulamasında, sarf edilen her olumsuz sözün hakaret suçu oluşturduğu düşünülse de Yargıtay içtihatları belirli ayrımlar yapmaktadır.

• Kaba ve Nezaket Dışı Sözler: “Terbiyesiz”, “Saygısız”, “Riyakar”, “Yalancı”, “Lan” gibi ifadeler; rahatsız edici ve kaba hitap tarzı olarak değerlendirilmekte olup hakaret suçuna vücut vermemektedir (Yargıtay 18. CD, 2019/11986 K.).
• Beddua Niteliğindeki Sözler: “Allah belanı versin”, “Allah çocuklarından çıkarsın” gibi dilek ve temenni içeren beddualar, Yargıtay tarafından hakaret suçu kapsamında değerlendirilmemektedir (CGK, 2014/386 K.).
• Ağır Eleştiri: Özellikle siyasetçilere, kamuya mal olmuş kişilere veya kamu görevlilerine (doktor, hakim vb.) yönelik “işini yapamıyorsun”, “beceriksiz” gibi ifadeler, ifade özgürlüğü ve ağır eleştiri sınırları içinde kalabilmektedir.

3. Dijital Deliller ve İspat: Ekran Görüntüsü Yeterli mi?

Günümüzde hakaret suçlarının büyük bir kısmı WhatsApp, Instagram, Twitter (X) gibi platformlarda işlenmektedir. Ancak bu suçların ispatında “ekran görüntüsü” (screenshot) tek başına yeterli görülmeyebilir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 2023/264 sayılı kararında; mesajların sadece ekran görüntüsü çıktısı olarak sunulması, asıllarının telefonda bulunmaması ve mesaj tespit tutanağının olmaması durumunda delilin yetersiz kalabileceğine işaret edilmiştir.

Güvenilir İspat Yöntemleri:

• E-Tespit: Türkiye Noterler Birliği sistemi üzerinden URL veya içerik tespiti yapılması.
• Adli Bilişim İncelemesi (CMK m.134): Telefon veya bilgisayar üzerinde bilirkişi incelemesi yapılarak verinin ham haline ulaşılması.
• Tanık Beyanı: İletinin gönderildiği anı gören veya duyan tanıkların beyanları.

4. Yargıtay Kararlarının Yaklaşımı (Emsal İçtihatlar)

Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında suçun unsurları somut olaya göre titizlikle incelenmektedir:

• Matufiyet Şartı (Hedefin Belirliliği): İsim verilmeden yapılan hakaretlerde, sözün kime söylendiğinin anlaşılabilir olması (matufiyet) gerekir. “Hırsız var” diye bağırmak, hedef belli değilse suç oluşturmaz (Yargıtay CGK, 2022/653).
• Gıyapta Hakaret (İhtilat): Mağdurun yüzüne karşı değil, yokluğunda yapılan hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az 3 kişiyle ihtilat ederek (üç kişinin duyması/görmesi) işlenmesi şarttır (TCK m.125/1).
• İletme Kastı: Üçüncü bir kişiye gönderilen mesajda “Bunu ona da söyle” gibi bir iletme kastı varsa, gıyapta hakaret suçu oluşabilir (Yargıtay 4. CD, 2021/10085 K.).

5. Kritik Süreler ve Zamanaşımı

Hakaret suçunun takibi ve cezalandırılması belirli sürelere tabidir:

• Şikayet Süresi: Hakaret suçu (kamu görevlisine hakaret hariç) takibi şikayete bağlıdır. Fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 ay içinde şikayet hakkı kullanılmalıdır.
• Dava Zamanaşımı: Suçun işlendiği tarihten itibaren 8 yıl geçmekle dava zamanaşımı süresi dolar.
• Uzlaşma: Kamu görevlisine hakaret dışındaki hakaret suçları, soruşturma aşamasında öncelikle uzlaştırma prosedürüne tabidir.

6. Neden Profesyonel Hukuki Destek Önemlidir?

Hakaret davalarında; “haksız tahrik” hükümlerinin uygulanması (TCK m.129), sözlerin “ağır eleştiri” kapsamında kalıp kalmadığının değerlendirilmesi ve dijital delillerin hukuka uygun toplanması teknik bilgi gerektirir. Hatalı delil tespiti veya süresi kaçırılan şikayetler, hak kayıplarına yol açabilmektedir. Sürecin, güncel Yargıtay kriterlerine hakim bir hukuki destekle yürütülmesi, sonucun sıhhati açısından önem arz eder.

Sonuç: Hakaret suçu, sadece kötü söz söylemekten ibaret olmayıp; aleniyet, matufiyet ve hukuka uygunluk nedenleri (iddia ve savunma dokunulmazlığı) gibi pek çok teknik detayı barındırır. Her somut olay, sarf edilen sözün bağlamı ve tarafların sıfatlarına göre ayrı ayrı değerlendirilmektedir.

Yasal Uyarı: Bu yazı, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliği çerçevesinde, yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her somut olay kendine özgü özellikler taşıdığından, hak kaybına uğramamak için profesyonel hukuki destek almanız önerilir.